Απόστημα εγκεφάλου

Το εγκεφαλικό απόστημα είναι μία χωροκατακτητική λοίμωξη στον εγκέφαλο που εμφανίζεται με πονοκεφάλους και/ή εστιακά συμπτώματα όπως σε περιπτώσεις όγκων στον εγκέφαλο. Πυρετός ή άλλα σημεία λοίμωξης πιθανόν να απουσιάζουν. Η αιτιολογία μπορεί να βρεθεί στις 75% των περιπτώσεων και η πλειονότης δεν οφείλεται ούτε σε τραύμα ούτε σε ενδοκράνιες επεμβάσεις αλλά σε κοντινή άλλη παρακείμενη λοίμωξη π.χ. ωτίτιδα, μαστοιδίτιδα, παραρινοκολπίτιδα, οδοντογενή λοίμωξη. Οι σημαντικότεροι παράγοντες που συντελούν στην δημιουργία αποστήματος είναι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς, μεγάλη ηλικία και μεγάλη χρήση αντιβιοτικών.

Τα αποστήματα εμφανίζονται περισσότερο στην μεταβατική ζώνη μεταξύ φλοιού και λευκής ουσίας και μεγαλώνουν κεντρομόλα. Οι πλέον συνήθεις οργανισμοί που ευθύνονται γαι την εξέλιξη της λοίμωξης είναι οι στρεπτόκοκοι, σταφυλόκοκοι και αναερόβια βακτηρίδια, μεμονωμένα το κάθε ένα ή σε συνδιασμό.

Διάγνωση και θεραπεία

Η συμπτωματολογία παρουσιάζεται αρχικά αδρά μέχρις της αύξησης της ενδοκράνιας πίεσης όπου η κλινική εικόνα αλλάζει άρδην με επεικείμενο κίνδυνο εγκολεασμού αν δεν αντιμετωπισθεί άμεσα με φαρμακοθεραπεία και παροχέτευση. Είναι συχνή η εμφάνιση επιπληπτικών κρίσεων. Εφ'όσον υπάρξει υπόνοια αντενδείκνυται η οσφυονωτιαία παρακέντηση (ΟΝΠ) και η εξέταση επιλογής είναι η αξονική τομογραφία. Στην ακτινοδιαγνωστική διαφοροδιάγνωση σε πρώιμο στάδιο (βλέπε πίνακα) υπάρχει το ισχαιμικό έμφρακτο και τα αστροκυττώματα με υψηλή διαφοροποίηση, ενώ σε προχωρημένο στάδιο, κυστικό αστροκύττωμα ή γλοίωμα.

Εγκεφαλικά αποστήματα, ιστολογικά και ακτινολογικά χαρακτηριστικά

Στάδιο Ι (1-2 εβδ.)Στάδιο ΙΙ (2-3 εβδ.)Στάδιο ΙΙΙ (3-6 εβδ.)
διάχυτη φλεγμονή κολλαγόνου κάψα δημιουργία κολλαγόνου
βλάβη εγκεφ. φραγμού μέγιστο οίδημα ίνωση
υπόπυκνη περιοχή με περιεστιακό οίδημα αδρή περιγραφή δακτύλιος με περιεστιακό οίδημα


Αξονική τομογραφία εγκεφάλου. Μετωπιαίο απόστημα στάδιο ΙΙ - ΙΙΙ

 

Η θεραπεία των αποστημάτων μπορεί να είναι συντηριτική ή χειρουργική. Οταν τεθεί η διάγνωση, πρέπει να παρακολουθούνται με "το δάκτυλο στην σκανδάλη" αφού μαζί με τα ραγέντα ανευρύσματα και τις μεγάλες εξεργασίες του οπισθίου βόθρου, τα αποστήματα αποτελούν τις "οξείες κοιλίες" του νευροχειρουργού.

Ανεξαρτήτως του είδους της θεραπευτικής προσέγγισης (συντηριτική/χειρουργική), η χρήση της κορτιζόνης είναι επιτακτική εφ'όσον ο μεγαλύτερος κίνδυνος εγκολεασμού οφείλεται στην παρουσία οιδήματος. Επιτακτική είναι και η αντιεπιληπτική θεραπεία.

Συντηριτική θεραπεία προτείνεται σε ηλικιωμένους, καρδιακούς, διαβητικούς και ασθενείς με αντιπηκτική αγωγή αλλά και σε αυτούς με εστίες κεντρικά στον εγκέφαλο που απαντούν άμεσα στον συνδιασμό κορτιζόνης και αντιβιοτικών.

Η αντιβίωση πρώτης επιλογής είναι συνδιασμός Μετρονιδαζόλης-Κεφαλοσπορίνης ή Βανκομυκίνης.

Χειρουργική θεραπεία χρησιμοποιείται στα μεγάλα και περισσότερο επιφανειακά και κυστικά αποστήματα είτε υπο μορφήν κρανιοανάτρησης-παροχέτευσης, είτε υπο μορφήν κρανιοτομίας για παροχέτευση/αφαίρεση.

Η παροχέτευση μέσω κρανιοανάτρησης εγκυμονεί μεγαλύτερο κίνδυνο υποτροπών ενώ η χρήση κρανιοτομίας μπορεί να συνδέεται με περισσότερες διεγχειριτικές επιπλοκές. Ανεξαρτήτως μεθόδου το ποσοστό επιληψίας κυμαίνεται έως και  50%, ενώ η θνησιμότητα αναφέρεται βιβλιογραφικά σε μεταξύ 15-30%.